Türkiye yakın tarihi

Bazen duyarsınız, her 10 senede bir kriz olur sözünü. Sanki programlanmış gibi her 10 senede bir krizin çıkacağı beklenir. Bazen doğrudur bazen yanlış ama bu tür tesadüfler insanların ilgisini çekmektedir.

Bu yazımızda Türkiye’nin 20 yılda bir görülen sürecinden bahsetmek istedik. 100. yılımıza yaklaşırken ve son 20’ye yaklaşırken, bizleri nelerin beklediğini anlamaya çalışalım.

İlk olarak 1919 ile başlıyoruz. Bu tarihi biliyorsunuz. Mustafa Kemal Atatürk’ün Samsun’a çıktığı bu tarih, Türkiye Cumhuriyeti’ne geçişin ilk adımıdır. Bu tarihle birlikte milli mücadele başlamış, cumhuriyet kurulmuş ve günümüze kadar ulaşmıştır.

Öncelikle bir dip not vermek gerekiyor. Burada bahsedilen 20 yıllık süreçler tamamen genel zamanı verir. Yani bu sayı 17-18-19’da olabilir 21-22-23’de olabilir. 20 sayısı orta noktayı belirtir. Bu süreç + ve – sonuç gösterebilir.

1919 yılı ile 1938 yılı arasında yaklaşık 20 yıllık bir süre vardır. Bu süre Samsun’a çıkış ile Atatürk’ün vefatı arasındaki süredir. Yani Türkiye Cumhuriyeti’nin ilk dönemini temsil eder. Kendi içinde ikiye ayrılır. İlk kısım 1919 ile 1929 arasıdır. Samsun’a çıkış ile başlar ve 1929 büyük buhran ile sonuçlanır. 1930 itibarı ile dışa açık ekonominin yerini daha kapalı bir devletçi ekonomi almaya başlamıştır.

1938 yılının ardından ikinci 20 yıllık süreç başlar ve tahmin edeceğiniz gibi 27 mayıs 1960 darbesi sürecine kadar sürer. Bu süreçte İsmet İnönü ve Adnan Menderes yer alır. İkinci dünya savaşının da yaşandığı bu dönem de ikiye ayrılır. İlk kısım İsmet İnönü’nün olduğu kısım iken ikinci kısım 1950’de iktidara gelen Adnan Menderes kısmıdır. 1960 darbesi ile bu 20 yıllık süreç sonlanır.

1960 darbesi ile aynı zamanda yeni bir dönem başlar. Bu 20 yıllık dönem 12 Eylül 1980 darbesine kadar uzanır. Bu dönem de iki kısımdan oluşur. İlk kısım 1973’e kadar uzanır ki bu tarihte Fahri Korutürk Cumhurbaşkanı seçilmiştir. Gerçi 12 Mart 1971’de Genelkurmay Başkanı Memduh Tağmaç liderliğindeki Türk Silahlı Kuvvetleri, Demirel Hükûmeti’ne muhtıra vermişti. Bu tarihte ilk kısımın bitişi olarak alınabilir. İkinci kısım ise 1980’e kadar süren iç karşıklıkların olduğu kısımdır. Sağ ve sol kavgaları ile darbeye giden süreç hazırlanmıştır.

1980 darbesi ile birlikte yeni bir 20 yıllık dönem başlar. Bu dönem 2001 krizi ile bitecektir. Görüldüğü üzere tam olarak 20 yıl olmasına gerek yoktur. Yaklaşık olarak her 20 yılda bir Türkiye’de ciddi dönüşümler olmuştur. Bu dönem de iki kısımda incelenebilir. İlk kısım Turgut Özal’ın vefatı (1993) ile yada 1994 ekonomik krizi ile sonlanır. Darbe sonrası olan ilk kısımda, dışa açılmaya başlayan ve liberal görüntü vermeye başlayan bir Türkiye karşımıza çıkar. Bu kısımda yaşanan dış açıklar ve kontrolsüz harcamalar ikinci kısma 1994 krizi ile geçmemize neden olur. İlk kısmın hatasını ikinci kısımda görürüz ve 90’lı yıllar ekonomik anlamda zor geçer.

2001 yılına gelindiğinde yine 20 yıllık bir dilime girilmiştir yada girilmiş midir? Henüz tamamlanmadığı için bilemeyiz ancak tarih yine olacağını söylemekte. 2001 kriz ve arından gelen AKP iktidarının başlattığı bu dönemi eğer iki kısımda inleseydik, ilk kısım 2008 krizi ile yada 2011 Suriye meselesi ile yada 2013 gezi parkı eylemleriyle belirlenebilir. Hangisi olduğuna zamanla karar verilecektir ama 20 yıllık sürenin bitişi kabaca 2018 – 2023 arasına denk gelecektir. Peki bu tarih gelince ne olacak?

Bu tarih geldiğinde ne olacağını bilmemiz mümkün değil ama tahmin yapılabilir. Geçmişe baktığımızda ekonomik krizler yada darbeler öne çıkıyor. Gerçek anlamda bir darbenin yaşanması pek olası değil ama mevcut ekonomik şartları düşününce daha büyük bir kriz çıkabilir yada mevcut iktidar, seçimi kaybedebilir. Belki büyük bir afet yada dış kaynaklı büyük bir olay olabilir. Belki de bu 20 yıllık süreçler artık son bulmuştur ve bir daha böyle bir şey yaşanmaz. Sonuç olarak yaşanmadan bilemeyeceğiz ama bu zamana kadar ki süreyi incelediğimizde, ortaya çıkan tablo bir hayli ilginç. Umarım yararlı bir yazı olmuştur, soru ve görüşlerinizi aşağıda yer alan mesaj kısmından yapabilirsiniz.

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir